Szkoła otoczona milicją, uczniowie zamknięci w środku i krzyże, które stały się zapalnikiem buntu. 41 lat temu we Włoszczowie młodzież zrobiła coś, czego władza się nie spodziewała – powiedziała „nie”. Dziś tamten strajk wraca z nową siłą: w pamięci świadków, w symbolicznych uroczystościach i na dużym ekranie.
Kilka metrów wolnej Polski
Gdy w grudniu 1984 roku uczniowie Zespołu Szkół Zawodowych we Włoszczowie rozpoczęli strajk, szkołę szybko otoczyły wozy milicji i SB. Mimo presji, młodzież nie ustąpiła.
Miałem takie wrażenie, że tu jest kawałek wolnej Polski. Ta młodzież wywalczyła sobie kilkadziesiąt metrów kwadratowych parkietu, na którym zbudowała na kilka dni wolną Polskę
– wspominał na antenie eM Kielce Piotr Augustynek, współzałożyciel Niezależnej Telewizji Mistrzejowice, który dotarł do strajkujących uczniów.
Krzyże, które stały się symbolem
Iskrą była decyzja dyrekcji o zdjęciu krzyży z sal lekcyjnych. Uczniowie zawiesili je ponownie, poświęcone wcześniej w kościele. Gdy krzyże znów zniknęły, rozpoczął się protest. Trwał blisko dwa tygodnie, od 3 do 16 grudnia, i był wspierany duchowo przez ks. Marka Łabudę i ks. Andrzeja Wilczyńskiego.
Dominował entuzjazm, odwaga, trwanie przy swoim. Nikt wtedy nie kalkulował konsekwencji. To były rekolekcje życia
– wspomina Alicja Rydzek, przewodnicząca strajku.
Po strajku przyszły represje. Dla wielu młodych ludzi była to pierwsza brutalna lekcja państwa komunistycznego.
Krzyż, który trafił do historii
Jednym z najważniejszych symboli tamtych wydarzeń był krzyż ozdobiony szkolnymi tarczami i sercem wykonanym z czerwonej sukienki jednej z uczennic. Dziś ma on nowe miejsce.
Pojawił się pomysł, aby zawieźć go do kościoła św. Brygidy w Gdańsku, gdzie zostanie wkomponowany w Bursztynowy Ołtarz Ojczyzny
– opowiada Zbigniew Żelichowski, uczestnik strajku.
Krzyż oprawiono bursztynem, a całość trzyma srebrna dłoń – symbol pamięci i sprzeciwu.
Historia trafi na wielki ekran
Strajk we Włoszczowie doczeka się również filmowej opowieści. Produkcja „Znak sprzeciwu” opowie o buncie młodzieży i cenie, jaką zapłacili za wierność wartościom. W filmie zagrają m.in. Mirosław Zbrojewicz, Rafał Zawierucha, Dominika Kluźniak, Sebastian Fabijański i Henryk Gołębiewski. Budżet filmu szacowany jest na około 5 milionów złotych. O rocznicowych uroczystościach i znaczeniu strajku mówiono na antenie Radia eM Kielce.
Marta Grasegger