Polacy korzystający z systemu kaucyjnego mogą w przyszłości otrzymywać więcej niż tylko zwrot wpłaconej kaucji. Do Sejmu trafiła petycja, której autor proponuje wprowadzenie dodatkowego wynagrodzenia za oddawanie plastikowych butelek, puszek i szklanych opakowań objętych systemem. Jego zdaniem osoby segregujące odpady wykonują pracę na rzecz środowiska i powinny być za to odpowiednio wynagradzane.
Na razie jest to jedynie propozycja, jednak sprawą zajmie się sejmowa Komisja do Spraw Petycji. Jeśli uzna ją za zasadną, możliwe będzie rozpoczęcie prac nad zmianami w przepisach.
Autor petycji chce dodatkowej premii
Obowiązujący system kaucyjny pozwala odzyskać jedynie wcześniej wpłaconą kaucję. Zdaniem autora petycji to za mało. W uzasadnieniu wskazano, że konsumenci poświęcają czas na przechowywanie pustych opakowań, ich transport do punktów zbiórki oraz sam proces zwrotu. Według niego powinno to zostać wynagrodzone dodatkowymi środkami finansowymi.
Autor argumentuje również, że obecny model w praktyce przenosi część obowiązków związanych z gospodarką odpadami na obywateli. W jego ocenie państwo powinno stworzyć mechanizm zachęcający do jeszcze aktywniejszego uczestnictwa w systemie recyklingu.
Jak działa system kaucyjny?
System kaucyjny został wprowadzony po to, aby zwiększyć poziom odzysku opakowań i ograniczyć ilość odpadów trafiających do środowiska. Kupując napoje w wybranych opakowaniach, klient płaci kaucję, którą może odzyskać po ich zwrocie do sklepu lub automatu.
Obecnie wysokość kaucji wynosi 50 groszy za plastikowe butelki jednorazowe do 3 litrów oraz metalowe puszki do 1 litra. W przypadku szklanych butelek wielokrotnego użytku stawka wynosi 1 zł. Zwrot pieniędzy nie wymaga okazania paragonu, co ma ułatwić korzystanie z systemu.
W innych krajach zachęcają mieszkańców dodatkowymi nagrodami
Eksperci od gospodarki odpadami podkreślają, że skuteczność systemów kaucyjnych zależy nie tylko od wysokości samej kaucji, ale także od dodatkowych zachęt. W wielu państwach prowadzone są programy motywujące mieszkańców do częstszego oddawania opakowań.
Przykładem jest Holandia, gdzie uruchomiono loterię dla osób korzystających z automatów do zwrotu butelek i puszek. Zamiast odebrania kaucji można zdecydować się na udział w losowaniu nagród, których wartość sięga nawet 400 euro. Według organizatorów rozwiązanie znacząco zwiększyło zainteresowanie oddawaniem opakowań i poprawiło poziom ich odzysku.
Podobne systemy funkcjonują również w krajach skandynawskich oraz Niemczech. Tam wysoki poziom zwrotu butelek i puszek osiągnięto dzięki dobrze rozwiniętej sieci punktów odbioru oraz wysokiej świadomości ekologicznej mieszkańców.
To dopiero początek procedury
Samo złożenie petycji nie oznacza jeszcze zmian w obowiązujących przepisach. Dokument zostanie przeanalizowany przez sejmową Komisję do Spraw Petycji, która zdecyduje, czy skierować propozycję do dalszych prac legislacyjnych.
Na razie Ministerstwo Klimatu i Środowiska nie zapowiada zmian dotyczących wysokości kaucji ani wprowadzenia dodatkowych premii dla osób oddających opakowania. Nie można jednak wykluczyć, że temat powróci w przyszłości, zwłaszcza jeśli system kaucyjny będzie rozwijany i pojawią się nowe rozwiązania mające zwiększyć poziom recyklingu.
Na dziś osoby zwracające butelki i puszki mogą liczyć wyłącznie na odzyskanie wpłaconej wcześniej kaucji. Ewentualne dodatkowe wynagrodzenie pozostaje jedynie propozycją zawartą w petycji, która dopiero rozpoczyna swoją drogę w Sejmie.